-{to e seksualen odnos? Vo sekojdnevniot `ivot na ~ovekot se javuvaat pove]e potrebi me\u koi i potrebata za seksualen odnos. Vo zavisnost od potrebata na licata, seksualniot odnos mo`e da bide: so lice od sprotivniot pol (heteroseksualen), so lice od istiot pol (homoseksualen) ili i obete (biseksualen). Seksualnite odnosi pretstavuvaat u`ivawe, no za `al i golem rizik od razni infekcii koi ponekoga[ mo`at da dovedat i do smrt. Ova nezna~i deka treba da se otka`eme od seksot. Va`no e da se pridr`uvame do nekoi osnovni pravila za bezbeden seks, koi [to vo golema mera go smaluvaat rizikot od infekcii. Ednostavno, ovie pravila i upatsva treba da stanat navika i praksa i toga[ mirno mo`eme da im se prepu[time na zadovolstvata. So ovaa bro[ura ]e se obideme da ve informirame kako najdobro da se za[titite.-Bakne` Ba k n u v a we t o e p ot re ba k oj a e najrasprostraneta me\u lu\eto i se praktikuva sekojdnevno. Ima razlika od obi~no baknuvawe vo obraz i usta i dlabok vla`en bakne` (francuski bakne`). Me\uta, bilo koi od navedenite bakne`i, dokolku nemaat dopir so krv ili rani~ka vo ustata, se bezbedni.-Gu[kawe i masirawe Kako del od seksualnata igra pretstavuvaat: gu[kaweto, mazeweto i masiraweto. Ova ne pretstavuva rizik za te[ki infekcii kako HIV/SIDA, Hepatit B i C, no sepak mo`at da se prenesat nekoi infekcii kako [to se gabi~ki ili nekoi ko`ni paraziti. Zdravata ~ista i neguvana ko`a e najdobra za[tita. Golem broj na ko`ni zaboluvawa mo`at da se vidat i so golo oko. Zatoa vnimavajte!-Masturbirawe M a s t u r b i r a w e t o p r e t s t a v u v a samozadovoluvawe od po~etokot na pubertetot a kaj nekoi lu\e trae se dodeka se seksualno aktivni. Mo`e da se izveduva samostojno, vo par, no i so pove]elu\e istovremeno. Va`no da se vnimava, spermata od drugi lica (ako se masturbira vo par ili pove]e lica istovremeno) da ne prsne vo o~i ili usta kako i pred i posle sekoja masturbacija zadol`itelno da se izmijat race. Pri samo -masturbirawe nema opasnost od infekcii.-Oralen seks Ovoj seksualen kontakt se smeta za pomalku rizi~en, no sepak ne e bez rizik. Ako vo ustata ima rani~ka koja mo`e da dojde vo kontakt so sperma ili druga rani~ka (krv) na penisot, postoi rizik od HIV/SIDA infekcija kako i od drugi Seksualno Prenoslivi Infekcii (SPI). Rizikot za prenos na infekcijata go imaat istovremeno i dvata partneri odnosno, i primatelot i davatelot na oralniot seks. Najdobra za[tia za oralniot seks e dokolku se koristatkondomi specijano nameneti za ovoj vid na seks. Kondomite za oralen seks se lesno prepoznatlivi po toa [to naj~esto se so aroma (jagoda, banana, cre[a...)i se napraveni od mnogu tenok lateks. Tokmu poradi tenkiot lateks ovie kondomi ne se koristat za analen ili vaginalen seksualen odnos poradi golemata verojatnost od nivno o[tetuvawe.-Analen seks Ovoj vid seks e naj~esto rasprostranet pome\u gej populacijata. Neza[titeniot analen seks e eden od najvisoko rizi~nite na~ini za infekcija od HIV/SIDA, Hepatit B i C, Sifilis, Triper i drugi seriozni SPI. Poradi nedovolna elasti~nost na anusot i nedostatok na prirodno vla`newe, mnogu ~esto doa\a do krvarewe na anusot koe ne sekoga[ e vidlivo so golo oko. Tokmu ovie rani~ki se lesen vlez na mnogu infekcii koi mo`at da se prenesat od spermata ili krvta od druga rani`ka na penisot na partnerot. Isto taka ovie krvarewa mo`e da go inficiraat i partnerot. Zna~i rizikot e na dvajcata partneri, odnosno na insertivniot (aktiven) partner i na receptivniot (pasiven) partner. Edinstvena i najdobra za[tia za ovoj vid seks e kondomot. Postojat kondomi specijalno nameneti za analen seks koi se poizd`livi i poelasti~ni ( ). Pokraj kondomot, za analen odnos se prepora~uva i seksualen lubrikant (podma~kuva~) koj e specijalno napraven na baza na voda za da ne go o[teti kodomot. Nikako ne smeat da se upotrebuvaat podma~kuva~i na maslena baza kako [to se: maslo za telo, kremi za lice i race, mleko za telo, vazelin, te~ni sapuni i tn. koi mnogu lesno mo`at da go o[tetat (skinat) kondomot. extra safe-Riming (li`ewe anus) Pri li`ewe na analniot otvor (~marot) duri i koga jazikot prodira vnatre, ne e rizi~no od prenos na HIV/SIDA infekcija no e rizi~no za drugi SPI kako [to se : Hepatit A i B, razni fekalni paraziti i dr. Najdobra za[tita za vakov vid seks e dentaldam folijata napravena od lateks koja za `al kaj nas e mnogu te[ko dostapna ili re~isi voop[to ja nema. Me\uta najdobra zamena za ova e rase~en kondom po dol`ina ili plasti~na folija koja se koristi vo doma]instvata. Pokraj ovaa za[tita mnogu va`na e i higienata.-Fisting i fingering (zadovoluvawe so tupanica i prsti) Poradi ~uvstvitelnosta na nadnokticata i nej zino lesno raskravuvawe kako i nedovonata elati~nost na anusot, fistingot i fingeringot (zadovoluvwe so tupanica ili prsti) isto taka mo`e da dovede do prenesuvawe na razni SPI. Pokraj higienata na ovoj vid na seks kako za[tita se upotrebuvaat i lateksovi rakavici kako i soodvetni lubrikanti na vodena baza.-Seksualni pomagala (dildo, vibrator...) Ve[ta~kite penisi (dildo, vibrator...) mo`at da se najdat vo najrazli~ni vidovi i golemini. Mo`at da bidat napraveni od razni materijali no najdobro e da se koristat anatomski napraveni penisi od silikon ili `ele. Treba da se koristat so lubrikant poradi nesakani povredi do koi mo`e da dojde. Dokolku dildoto go koristat dvajca ili pove]e partneri se prepora~uva da se koristi so kondom poradi mo`nost od prenos na infekcii. Sekako pred i posle sekoe koristewe, dildoto treba da se iezinficira.-Va`na napomena Dokolku primetite bilo kakva promena na ko`ata ili sluzoko`ata na genitaliite (crvenilo, ~e[awe, iscedok...) ili peckawe pri mokrewe kako i izrastoci na ko`ata ili bradavici na genitaliite, prisustvo na krv vo stolicata (izmetot) zadol`itelno da se javite na lekar (Dermatovenerolog ili Urolog). Koga ]e se konstatira bolest, treba da se informira i partnerot koj istot taka trebada se javi na lekar poradi testirawe i le~ewe. SIDAta predizvikana od HIV virusot zasega e neizle~iva i smrtonosna bolest. Me\utoa HIV inficiran ne sekoga[ zna~i i bolen od SIDA. Hpatit B i C se infekcii so trajni posledici i lo[i prognozi. Hepatitot A se lekuva. Ostanatite SPI kako [to se: Sifilis, Gonorea, (triper), Klamidija, Kondilomi, Genitalen herpes itn. uspe[no se lekuvaat. Nenavremeno tretirawe na ovie infekcii go prodol`uva vremeto na lekuvawe, amo`e da dovede i do sterilitet.